Dirençli Devreler Çözümlü Örnekler

SORU 1:

 Şekildeki devrenin eşdeğer direnç değeri kaç ohm dur?

 ÇÖZÜM

 

Kırmızı bölgedeki eşdeğer direnç

R1 ile R2 seri bağlıdır bunların eşdeğer direnci R1,2  olsun.

R1,2 = R1 + R2

R1,2 = 4 + 8 = 12 Ω

R3 ile R4 seri bağlıdır bunların eşdeğer direnci R3,4 olsun

R3,4 =1 + 5 = 6 Ω

Paralel bağlı R1,2 ile R3,4 ün eşdeğer direnci R1-4 olsun

R1-4 = 12.6  = 4 Ω
12 + 6

 

 

Yeşil bölgedeki eşdeğer direnç

Paralel bağlı R5 ile Rdirençlerinin eşdeğeri R5-6  olsun

R5-6 = 6.3  = 2 Ω
6 + 3

 

 

Seri bağlı R1-4 ile R5-6 dirençlerinin eşdeğeri bu dirençlerin toplamı olur.

R = 4 + 2 = 6 Ω

 

 

SORU 2:

Şekildeki devrede R2 direnci üzerinden geçen I2 akımı kaç amperdir?

 ÇÖZÜM:

 

 

Kırmızı bölgedeki eşdeğer direnç

R2 ile R3 paralel bağlı, R2 ile R3’ün eşdeğer direnci

R2,3 = 10.15  
10 + 15

 

 

R2,3 = 6 Ω

Yeşil bölgenin eşdeğer direnci

R1 ile R2,3 seri bağlıdır, eşdeğer dirençleri,

R1-3 = 10 Ω olur.

Mavi bölgenin eşdeğer direnci

R4 ile R5 seri bağlı olduğundan

R4-5 = 10 Ω

R1-3 ile R4-5 paralel bağlıdır.

R1-5 = 10.10  
10 + 10

 

 

R1-5= 5 Ω

Devrenin eşdeğer direnci

R6 direnci R1-5 eşdeğer direncine seri bağlıdır.

R = 1 + 5 

R = 6 Ω

Üreteçten çekilen akım,

I = V  
R

 

 

I = 60  
6

 

 

I = 10 A

Devrede R1-5 dirençlerinin eşdeğeri 5 Ω idi ve bu R6 ile seri bağlı id. R1-5 eşdeğer devresinin gerilimi V1-5 i bulalım.

V1-5 = 10 . 5 = 50 V

R1-5 direnç grubunun üzerindeki potansiyel 50 V’tur. R1-3 ile R4-5 dirençleri paralel bağlı olduklarından gerilimleri eşit ve 50 Volt olacaktır. Yine her bir kolun direnç değeri eşit ve 10 Ω olduğundan bu kollardan geçen akım

  50  = 5 A olacaktır.
10

 

 

I1 = I3 = 5 A

R1-3 direnç grubunun üzerindeki gerilim 50 V, R2 ile R3 direncinin eşdeğeri 6 Ω olduğundan ve bu koldan 5 A akım geçtiğinden

V1 = R1. I1 = 4.5 = 20 V

V2-3 = R2-3 .I1 = 6.5 = 30 V olur.

V2-3 = 30 V olduğundan R2 ve R3 dirençleri üzerindeki gerilimler eşit ve 30 V olur.

I2 = V2  
R2

 

 

I2 = 30  = 3 A bulunur.
10

 

 

 

 

 

SORU 3:

Şekildeki devrede R6 direnci üzerindeki V6 gerilimi kaç volttur?

ÇÖZÜM

 

1. Adım Yeşil Bölge

R3 ile R4 dirençlerinin eşdeğeri

R3,4 = 8 Ω

R3,4 ile R5 paralel bağlı olduğundan

R3-5 = 8.8  
8 + 8

 

 

R3-5 = 4 Ω

2. Adım Kırmızı ve Yeşil Bölge Toplamı

R6 direnci R3-5 direnci ile seri bağlı

R3-6 = 6 Ω olur.

3. Adım Mavi Bölge

R1 ile R2 dirençlerinin eşdeğeri

R1,2 = 12 Ω

Devrenin eşdeğer direnci R1,2 ile R3-6 eşdeğer dirençlerinin eşdeğeridir. Bu dirençler paralel bağlı olduğundan

Reş = 6 . 12  
18

 

 

Reş = 4 Ω

Devrenin eşdeğer direnci 4 Ω. Eşdeğer akımını bulalım.

I = 24  
4

 

 

I = 6 A

 

R1,2 ve R3-6 üzerindeki gerilim eşit ve 24 V tur. Her birinden geçen akım

I1 = 24  = 2 A
12

 

 

I2 = 24  = 4 A
6

 

 

R3-5 = 4 Ω idi üzerlerinden geçen akım 4 A olduğundan V3-5 = 16 V olur.

4 A akım R6 direnci üzerinden de geçmektedir.

V6 = 4. 2 = 8 V olur.

 

 

SORU 4:

Şekildeki devrede R5 direnci üzerinden geçen I5 akımı kaç amperdir?

 ÇÖZÜM:

 

 

 

Kırmızı bölgenin eşdeğer direnci

  1
= 1
+ 1  
30
15
R1,3 

 

 

 

R1,3 = 10 Ω

Yeşil bölgenin eşdeğer direnci

  1
= 1
+ 1  
3
6
R4,5  

 

 

 

R4,5 = 2 Ω

Toplam eşdeğer direnç

R1,6 = 10 + 2 + 3 = 15 Ω

R = 15 Ω

Eşdeğer akım

I = 45  
15

 

 

I = 3 A

Ana koldan çekilen akım 3 A dir. X bölümündeki gerilim V1,3 , Y bölümündeki gerilim V4,5 , Z bölümündeki gerilim V6 olsun.

 

V1,3 = 3.R1,3 = 30 V

V4,5 = 3. R4,5 = 3.2 = 6 V

V6 = 3.R6 = 9 V

V4,5 = 6 V olduğundan R4 ve R5 dirençleri üzerindeki gerilimlerin her biri 6 V olur.

I5 = 6  = 2 A olur.
3

 

 

 

 

 

SORU 5:

Şekildeki devrenin eşdeğer direnci kaç ohm dur?

 

ÇÖZÜM:

 

Kırmızı koldaki eşdeğer direnç

  1
= 1
+ 1
+ 1  
6
30
20
R1,3  

 

 

 

R1-3 = 4 Ω

Yeşil koldaki eşdeğer direnç

  1  
= 1
+ 1
+ 1  
4
8
8
R4,6  

 

 

 

R4-6 = 2 Ω

Tüm devrenin eşdeğer direnci

R  = 4 + 2 + 3

R = 9 Ω

 

 

 

 

 

 7809 sabit olarak 9 volt almamızı sağlar. 10-35 volt giriş gerlimini sabit 9 volt çıkış gerilimi olarak verir.

3 bacaklıdır. 1. bacak 10-35 volt girişi yani Vin, 2. bacak GND, 3. bacak 9 volt çıkışıdır. Görünümü ve bacak numaraları şöyledir.

Devre bağlantı şekli şu şekildedir.

 İlk iki şerit size direnç değerinin ilk iki rakamını verir.Üçüncü şerit, bu rakamlara kaç tane sıfır ekleyeceğinizi gösterir.Dördüncü şerit ise toleransı ifade eden renktir.

 RENK

1. Bant

2. Bant

3. Bant

(Çarpan)

4. Bant

(Tolerans)

 Siyah

 0

  0

 100

 

 Kahverengi

 1

 1

 101

±1%

 Kırmızı

 2

 2

 102

±2%

 Turuncu

 3

 3

 103

 

 Sarı

 4

 4

 104

 

 Yeşil

 5

 5

 105

±0,5%

 Mavi

 6

 6

 106

±0,25%

 Mor

 7

 7

 107

±0,1%

 Gri

 8

 8

 108

±0,05%

 Beyaz

 9

 9

 109

 

 Altın

 

 

10-1

±5%

 Gümüş

 

 

 10-2

±10%

Tablonun kolay ezberlenmesi açısından bir heceleme geliştirilmiştir.

SoKaKTa SaYaMaM GiBi Ama Görürüm..Burada dikkat edeceğiniz gibi ilk iki kelimenin sessiz harfleri sırası ile renk kodlarını (Siyah, Kahverengi, Kırmızı, Turuncu, Sarı, Yeşil, Mavi Mor, Gri, Beyaz ), son iki kelimenin baş harfleri ise Altın ve Gümüş'ü anımsatmak için kullanılmıştır.

Renk kodlarını okumak için şu formül uygulanır: AB*10^C

A ---> 1. Bant

B ---> 2. Bant

C ---> 3. Bant

Örneğin, Kırmızı - Sarı - Mavi - Gümüş renklerine sahip direncin değeri

1. bant Kırmızı ---->2

2. bant Sarı ---->4

3. bant Mavi ---->106

4. bant Gümüş ---->%10

Renklerin değerlerini tespit ettikten sonra formülde yerine koyarız.

 AB*10^C

2 ve 4 rakamları yanyana gelince 24 (yirmidört) sayısını oluşturur. 106 ise oluşan rakamın yanına 6 tane sıfır koy demektir. Böylece

24*106 = 24000000 ohm elde ederiz. Daha kolay okumak için Kilo ohm veya Mega Ohm a çevirilmesi gerekir.

Kilo ohm a çevirmek için elde ettiğimiz sayıyı 1000 e böleriz. Yani sağdan 3 sıfır sileriz.

24000000/ 1000 =24000 Kilo ohm olur.

Mega ohm a çevirmek için elde ettiğimiz sayıyı tekrar 1000 e böleriz. Yani sağdan 3 sıfır daha sileriz.

24000/ 1000 =24 Mega ohm bulunur.